Chụp tủy thắt lưng (chụp bao rễ thần Kinh – saccora- diculographia)

Là phương pháp chụp X quang sau khi đưa chất cản quang vào khoang dưới nhện của tủy sống đoạn thắt lưng bằng con đường dọc sống thắt lưng.

Chỉ định chụp bao rễ thần kinh cần cân nhắc thận trọng, có tính đến các tai biến và độc tính của chất cản quang.  Chỉ định hợp lý của chụp bao rễ là:

  • Để chẩn đoán nguyên nhân của đau thắt lưng – hông khi X quang thường chưa xác định được chẩn đoán.
  • Trước khi mổ đĩa đệm hoặc tiêm thuốc tiêu nhân vào đĩa đệm.
  • Hội chứng đuôi ngựa.

Các phản chỉ định:

  • Các phản chỉ định của chọc sống thắt lưng như tăng áp lực nội sọ, lao cột sống…
  • Dị ứng với thuốc cản quang.

– Bệnh nhân đang có sốt hoặc có bệnh tim, gan.

Các tai biến có thể gặp: nhức đầu, phản ứng màng não, viêm màng não do nhiễm khuẩn, động kinh tuỷ.

Nhức đầu sau chụp tuỷ giống như sau chọc sống thắt lưng, tự khỏi được sau nằm nghỉ tại giường vài ngày.

Phản ứng màng não: nhức đầu, buồn nôn, nôn, có thể sốt nhẹ vài ngày, co cứng gáy và Kernig (+). Biến chứng này gặp trong 3 – 4% bệnh nhân của chúng tôi, đã thoái lui sau 3-4 ngày nằm nghỉ và dùng thuốc giảm đau – an thần. Chúng tôi chưa gặp viêm màng não nhiễm khuẩn sau chụp tuỷ.

Động kinh tuỷ là biến chứng cần chú ý đề phòng vì có thể gây suy hô hấp và tử vong. Nếu có co cứng, co giật các cơ ở 2 chi dưới thì cần dùng ngay seduxen 10mg tiêm bắp thịt hoặc tĩnh mạch. Đặc biệt là phải giữ tư thế đầu cao và bất động tuyệt đối ở tư thế đó kể từ khi bơm thuốc cản quang cho tới 6 – 8 giờ sau khi chụp. Nguy cơ động kinh tuỷ tăng lên khi có hẹp ống sống, các khoang dưới nhện và khi chọc sống thắt lưng ở cao.

Trường hợp suy hô hấp cần kịp thời hồi sức tích cực bằng gây mê, giãn cơ và hô hấp điều khiển.

Hình ảnh chụp bao rễ thần kinh có giá trị chẩn đoán lớn trong các bệnh lý bên trong ống sống, nhất là các thoát vị đĩa đệm chèn ép rễ thần kinh.

Trên phim nghiêng, thấy rõ cột cản quang với bờ trước và bờ sau rõ nét, tận cùng màng cửng ỏ mức S2 có hình chóp hoặc hình bầu dục, có khi hơi phẳng. Bò trước bao rễ đi sát ngay các thân đốt sống và các đĩa đệm. Khoang ngoài màng cứng ở phía sau đĩa đệm L5/S1 rộng hơn một chút có khi tới 2 – 3cm. Lồi và thoát vị đĩa đệm ra sau sẽ gây ấn lõm vào bao rễ ờ các mức độ khác nhau, nặng nhất là làm gián đoạn cột cản quang, ở người già, hình ảnh ấn lõm nhẹ và đều đặn như lượn sóng ờ phía sau các đĩa đệm thắt lưng là bình thường (lành 3.1).

Hình 3.1. Chụp tủy thắt lưng (chụp chếch)

A (Trường hợp 1): ở khoang gian đốt L4-L5 (ngoài màng cứng), rẻ L5 bị di lệch và né do thoát vị đĩa đệm.

B (Trường hợp 2): các rẻ bị cụt và né do thoát vị đĩa đệm

Trên phim thẳng thấy rõ các rễ của đuôi ngựa chạy trong khoang dưới nhện, thấy nơi đi ra khỏi bao rễ. Hướng đi, kích thước và hình thể các rễ hai bên đối xứng nhau. Thoát vị đĩa đệm có thể chèn ép cắt cụt một rễ, làm sưng  rễ thần kinh, cắt cụt hoặc làm gián đoạn 1 – 2 rễ cùng bên, ấn lõm cột cản quang từ một phía, có khi từ cả hai phía tạo thành hình “đồng hồ cát”, nặng hơn cả là hình ảnh cắt cụt toàn bộ bao rễ.

Chụp bao rễ còn chẩn đoán được các u tuỷ vùng đuôi ngựa, viêm màng nhện tuỷ, hẹp và rộng ông sống cũng như một số dị tật khác của bao rễ thần kinh.

Đây là phương pháp cơ bản để chuẩn bị phẫu thuật đĩa đệm thắt lưng.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*