Chụp X quang cột sống cổ

Nếu bệnh nhân có biểu hiện đau mỏi cổ, đau vùng vai lan xuống cánh tay, gọi chung là hội chứng cổ-vai-cánh tay, trước hết cần chụp X quang quy ước để phát hiện những bất thường về cột sống cổ. Thông thường chụp 2 phim thẳng và nghiêng; cá biệt có thể chụp 4 phim: thẳng, nghiêng và 2 phim chếch 3/4 để kiểm tra lỗ ghép.

Đĩa đệm không cho hình ảnh trên chụp X quang quy ước, do vậy chỉ có thể đánh giá đĩa đệm một cách gián tiếp qua những thay đổi thân đốt sống, khoang gian đốt và những bất thường khác. Hình ảnh thay đổi xương cột sống cổ thường phản ánh tình trạng bệnh thoái hoá đĩa đệm ở giai đoạn muộn.

Phim chụp nghiêng cột sống cổ gián tiếp cho ta biết nhiều thông tin về bệnh lý đĩa đệm, cụ thể:

Độ cong sinh lý của cột sống: bình thường cột sống cổ hơi cong ưỡn về trước. Vì đau, các cơ cổ co cứng làm cho cột sống mất đường cong sinh lý, các đốt sống không còn độ ưỡn, mềm mại mà trở nên cứng đơ. Hầu hết bệnh nhân TVĐĐ cổ đều bị mất đường cong sinh lý cột sống.

– Hẹp khoang gian đốt: đĩa đệm thoái hoá, mất nước, chiều cao đĩa đệm giảm làm cho khoang gian đốt sống hẹp lại.

Khoang gian đốt sống nào hẹp cần nghĩ tới khả năng thoái hoá và thoát vị. Cần chú ý ở người già thì hầu hết các đĩa đệm đều bị thoái hóa, nõn nhiều khoang gian đốt bị hẹp, phát triển các gai xương ở bờ trước hoặc bờ sau thân đốt sống.

Có thể thấy hình ảnh hẹp ống sống: bình thường đường kính đứng dọc chính giữa ống sống cổ do được khoảng 15-25mm (A), đường kính thân đốt sống là 10-20mm (B). Bình thường tỷ lệ A/B ^ 1. Theo cách tính tỷ lệ của Pavlov (Pavlov  ratio) thì nếu A/B < 0,8 là hẹp ống sống (hình 4.8):

Hình 4.8: Tỷ lệ Pavlov và kích thước ống sống cổ

Có thoát vị vào thân đốt sống (thoát vị Schmorl) không? Theo các tác giả thì thoát vị Schmorl gặp khoảng 2% các trường hợp thoát vị cổ.

Có calci hoá dây chằng cột sống không? trên phim X quang thấy hình ảnh tăng cản quang ờ dây chằng dọc trước hoặc dây chằng dọc sau, đó là tình trạng dây chằng ngấm vôi.

Có trượt đốt sống không? Đốt sống cổ có thể trượt do thoái hoá hoặc đốt sống gập góc biến dạng. Thường hay gặp ở những người lớn tuổi, tình trạng thoái hoá nặng gây biến dạng và làm mất đường cong sinh lý cột sống.

Chúng tôi chụp cột sống cổ quy ước cho 86 trường hợp nghiên cứu nhận thấy hình ảnh cột sống trên phim nghiêng như sau (bảng 4.3):

Bảng 4.3: Hình ảnh X quang cột sống

Hình ảnh So BN (%)
Mất đường cong sinh lý 69 (80,20)
Hẹp một khoang gian đốt 62 (72,09)
Hep hai khoang gian đốt 12 (13,95)
Gai xương thân đốt sống 65 (75,58)
Trượt nhẹ đốt sống 2 (2,32)
Gù nhẹ cột sống cổ 1 (1,16)
Giảm chiều cao 1 đốt sống 15 (17,44)
Giảm chiều cao 2 đốt sống 27 (31,39)
Hẹp lỗ ghép 31 (30,04)

Tóm lại: phim X quang cột sống cổ không cho ta biết được có thoát vị hay không và thoát vị ở đâu? thoát vị một đĩa hay nhiều ? Mặc dù vậy chụp phim X quang là rất cần thiết để loại trừ những bệnh do 11 cột sống, lao cột sống, gãy hoặc trượt đốt sống do chấn thương.

Trước khi có chụp cộng hưởng từ thì chẩn đoán TVĐĐ cổ là rất khó khăn. Phẫu thuật TVĐĐ cổ được phát triển rộng rãi kể từ sau khi có máy cộng hưởng từ 1996 lại đây.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*